عروسی
فهرست مطالب
عَروسی یا سور یا پیوگانی، مراسمی است که در آن دو نفر به ازدواج یکدیگر درمی‌آیند. سنت‌ها و آداب عروسی در فرهنگ‌ها، گروه‌های قومی، نژادها، ادیان، فرقه‌ها، کشورهای مختلف، طبقات اجتماعی بسیار متفاوت است. معمولاً در این مراسم، زوجین شرایط عروسی یا تعهدات یا به عبارتی vows ازدواج خود را با یکدیگر مبادله می‌کنند، هدیه‌هایی (مانند هدایا، حلقه‌ها، اشیاء نمادین، گل‌ها، پول، لباس) ارائه می‌دهند و یک مقام رسمی و حقوقی ازدواج را به طور عمومی اعلام می‌کند. در بسیاری از موارد، لباس‌های خاص عروسی پوشیده می‌شود و مراسم ممکن است با یک جشن عروسی دنبال شود. موسیقی، شعر، دعاها یا قرائت‌هایی از متون دینی یا ادبیات نیز به طور معمول در این مراسم گنجانده می‌شود، همراه با آداب و رسوم خرافی.
در ایران، جشن‌های عروسی معمولاً با موسیقی‌های پاپ و فولکلور منطقه‌ای همراه است و استفاده از سبک‌های موسیقی تخصصی مانند ترنس، هاوس، هارد ترنس و ریمیکس در جشن‌های عروسی کمتر رایج است.
برخی دیگر عروسی خود را همانند مولودی‌ها و با خواندن اشعار مذهبی و با نام اعمه و سلام و صلوات، جشن می‌گیرند.
جشن عروسی به خودی خود از جنبه‌های قانونی و کارکردی ازدواج جداست. در کشورهای مختلف، جنبه‌های قانونی ازدواج معمولاً در دفاتر رسمی ثبت می‌شود.
رسوم مشترک جهانی
بسیاری از رسوم جشن عروسی به دوران‌های پیش از تاریخ بازمی‌گردند و در فرهنگ‌های مختلف دنیا مشترک هستند. تبادل حلقه ازدواج، تبادل پول (مانند مهریه و شیربها)، هدیه دادن گل، برگزاری مهمانی شب عروسی (ولیمه)، موسیقی، شعرخوانی، دعا و خواندن متون مقدس (مانند اوستا) از جمله این رسوم هستند. برخی رسوم دیگر، مانند رقص عروس و داماد یا بریدن کیک، در برخی فرهنگ‌ها مشابه‌اند، اما در همه فرهنگ‌ها وجود ندارند.
لباس عروس
لباس عروس همواره از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده‌است. عروس‌ها همیشه تمایل داشته‌اند که در روز عروسی خود زیباترین ظاهر را داشته باشند. گاهی اوقات، جواهرات روی لباس عروس از خود لباس مهم‌تر به نظر می‌رسیدند و لباس به گونه‌ای تزیین می‌شد که تنها جواهرات به چشم بیایند. این امر باعث شد که در قرن پانزدهم میلادی در انگلستان، شاهزاده مارگریت به دلیل سنگینی لباسش از دو همراه کمک بگیرد تا بتواند راه برود.
رسم پوشیدن لباس عروس به رنگ سفید به انگلستان در دوره ملکه ویکتوریا بازمی‌گردد. با وجود گسترش استفاده از رنگ سفید در برخی کشورها، بسیاری از ملل، از جمله هندیان، ترجیح می‌دهند در مراسم عروسی خود از لباس‌های رنگی و ملی استفاده کنند.
لباس‌های سنتی عروسی
کد لباس غربی:
- لباس عروسی (یا لباس عروس): لباسی خاص که توسط عروس پوشیده می‌شود.
- پوشش عروسی (وِیل): این سنت که توسط ملکه ویکتوریا معروف شد، نماد "پاکی" و "معصومیت" عروس است و به اعتقاد بر این است که از او در برابر ارواح شیطانی محافظت می‌کند.
- لباس صبحگاهی: لباسی رسمی برای ساعات روز در سبک غربی.
- کراس‌تای: که در بریتانیا به آن "لباس شب" گفته می‌شود و لباس شب بسیار رسمی است.
- تاکسیدو یا لباس شب: که در ایالات متحده و کانادا به عنوان "تاکسیدو" شناخته می‌شود و به طور سنتی فقط پس از ساعت ۶ عصر پوشیده می‌شود.
- استرولر: جایگزین غیررسمی‌تر لباس صبحگاهی.
- کت و شلوار: یک لباس رسمی استاندارد.
- تنوع‌های غیرسنتی "تاکسیدو": شامل ژاکت‌ها و کراوات‌های رنگی و "لباس‌های عروسی."
لباس‌های سنتی از فرهنگ‌های مختلف:
- آو دای (Ao Dai): لباس‌های سنتی ویتنام.
- بارونگ تاگالوگ (Barong Tagalog): لباسی رسمی و刺یل شده برای مردان از فیلیپین.
- باتیک و کِبایا (Batik and Kebaya): لباس‌های سنتی مردم جاوه در اندونزی و مردم مالایی در مالزی.
- داشیکی (Dashiki): لباس سنتی عروسی غرب آفریقا.
- دهوتی (Dhoti): لباس مردانه در جنوب هند.
- هانباک (Hanbok): لباس سنتی کره‌ای.
- کلت (Kilt): لباس مردانه خاص فرهنگ اسکاتلندی.
- کتل (Kittel): رابی سفید که توسط داماد در عروسی یهودی ارتدوکس پوشیده می‌شود، و تنها زیر چپه پوشیده می‌شود و قبل از مهمانی برداشته می‌شود.
- کوان گوا یا کوا (Qun Gua or Kua): لباس رسمی سنتی چینی که می‌تواند به صورت چیپائو یا هانفو باشد.
- پیراهن روبان (Ribbon Shirt): اغلب توسط مردان بومی آمریکا در مناسبت‌های ویژه مانند عروسی‌ها پوشیده می‌شود؛ سنت دیگری این است که عروس و داماد را در یک پتو بپیچند.
- سامپوت (Sampot): لباس سنتی در کامبوج.
- ساری/لهنگا (Sari/Lehenga): لباس‌های محبوب و سنتی در هند.
- سشوشه (Seshweshe): لباس زنانه‌ای که توسط زنان باسوتو در مراسم خاص پوشیده می‌شود و به تازگی به لباس مردانه نیز تبدیل شده است.
- شرونی (Sherwani): لباسی شبیه به پالتو که در جنوب آسیا پوشیده می‌شود.
- شیرو موکو کیمونو (Shiromuku Kimono): لباس سنتی عروسی در ژاپن.
- تیارا (یا تاج عروسی): که توسط زوج‌های سوری و یونانی (که به آن‌ها "τα στέφανα" به معنی "تاج‌ها" گفته می‌شود) و عروس‌های اسکاندیناویایی پوشیده می‌شود.
- توپور (Topor): نوعی کلاه مخروطی که به طور سنتی توسط دامادها به عنوان بخشی از مراسم عروسی هندو بنگالی پوشیده می‌شود.
- چادر سفید: یک پارچه سفید یا چادر سفید ساده که توسط عروس پوشیده می‌شود. این چادر نماد عفت و پاکدامنی عروس است و در فرهنگ عروسی شیعیان جای دارد.
عروسی در مذاهب
زرتشتیان
در آیین زرتشتیان، مراسم عروسی و عقد معمولاً به طور همزمان برگزار می‌شود و به این مراسم گاهی «انجمن» گفته می‌شود.
اسلام
در دین اسلام، عروسی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. یکی از سنت‌های اسلامی در مراسم عروسی، «ولیمه دادن» است؛ به معنای دعوت از گروهی از مؤمنین، بستگان، همسایگان و نیازمندان به یک مهمانی غذا. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در سفارش به على عليه السلام درباره ولیمه می‌فرماید:
OPENblockquote وليمه جز در پنج مورد نباشد : براى عُرْس ، براى خُرْس ، براى عِذار ، براى وِكار و يا براى رِكاز.«عُرس، ازدواج است و خُرْس، زايمان است، عِذار، خَتْنه كردن است و وِكار، ساخت و يا خريد خانه است و رِكاز، بازگشت از مكّه (حج) است.»
این سنت به حدی مورد توجه پیامبر اسلام بود که در مراسم عروسی علی بن ابیطالب (ع) و فاطمه زهرا (س) به آن تأکید کرد و روایت‌های بسیاری درباره تهیه این ولیمه وجود دارد که همگی بر سادگی آن تأکید دارند.
شیعیان روز اول ذیحجه، که سالروز عروسی علی بن ابیطالب و فاطمه زهرا است، را گرامی می‌دارند.
یهودیان.
در مراسم عروسی یهودیان، عروس و داماد زیر سایبانی به نام چوپاه ایستاده و نباید هیچ گونه زیورآلاتی به همراه داشته باشند. خطبه‌ای به نام کتوباه با صدای بلند خوانده می‌شود که شامل وظایف داماد است و از دیگر آداب مراسم می‌باشد.
در طول مراسم، عروس هفت بار دور داماد می‌چرخد و سپس به سمت راست او می‌ایستد. رد و بدل کردن حلقه نیز ازدواج را رسمی می‌سازد؛ داماد حلقه را به دست عروس می‌کند و در صورت تمایل، عروس نیز پس از مراسم می‌تواند حلقه را به دست داماد بیندازد.
در پایان مراسم، عروس و داماد یک لیوان شیشه‌ای را درون پارچه‌ای قرار داده و با پا آن را خرد می‌کنند. این عمل می‌تواند به معنای این باشد که زندگی مشترک هم مانند شادی، شامل لحظات سخت نیز خواهد بود یا نشان‌دهنده تعهد به کنار هم بودن در سختی‌هاست. مراسم عروسی یهودیان با شکستن لیوان یا جام پایان می‌یابد.
عروسی گروهی
گاهی اوقات مراسم عروسی به صورت گروهی برگزار می‌شود؛ مانند عروسی دو برادر، دو خواهر، یا حتی دو دوست با همسرانشان. در فیلیپین، چنین ازدواج‌هایی به عنوان بدیمن تلقی می‌شوند.
یکی از بزرگ‌ترین جشن‌های عروسی گروهی در تاریخ، در ماه اکتبر ۲۰۰۹ برگزار شد. این مراسم در حیاط دانشگاهی در نزدیکی سئول، پایتخت کره جنوبی، با حضور بیش از بیست هزار عروس و داماد از کشورهای مختلف جهان برگزار گردید. همزمان با این مراسم، در ایران نیز دوازده هزار زوج ایرانی جشن عروسی گروهی خود را برگزار کردند.
فیلم و عکس
در فیلم‌برداری و عکاسی از مراسم عروسی، عروس و داماد و میهمانان در کانون توجه قرار می‌گیرند. برای نمونه، در سال ۱۳۱۹، فیلم جشن عروسی محمدرضا پهلوی و فوزیه به مدت سه روز در سینماهای تهران به نمایش درآمد.
عروسی در ایران
در ایران، مراسم عروسی بخش مهمی از فرآیند ازدواج است که شامل رسوم مختلفی مانند خواستگاری، بله‌بران، شیرینی‌خوران، مهربران، نامزدی، عقدکنان، جشن عقد، جهازبران، حنابندان و زفاف می‌شود. عروسی معمولاً پیش از زفاف برگزار می‌شود و معمولاً زفاف همان شب عروسی یا چند روز بعد از آن انجام می‌گردد. در ایران، هزینه‌های جشن عروسی معمولاً بر عهده داماد است، در حالی که هزینه‌های جهیزیه و خلعت به عهده خانواده عروس می‌باشد. جهیزیه شامل مجموعه‌ای از لوازم منزل است که خانواده عروس از مدتی پیش از ازدواج تهیه می‌کنند. اجزای سنتی جهیزیه ایرانی شامل آینه، شمعدان و قرآن است، اما امروزه لوازم خانگی و الکترونیکی نیز به این لیست اضافه شده است.
در برخی از مناطق ایران، رسوم متفاوتی وجود دارد. در این رسوم، داماد ممکن است کل یا بخشی از هزینه‌های جهیزیه را تأمین کند یا خریداری نماید. در برخی از مناطق شمالی ایران، معمولاً داماد و عروس به صورت مجزا مراسم‌هایی را برگزار می‌کنند و سپس در روز پایانی، خانواده‌ها با هم یکی شده و داماد عروس را به منزل می‌برد.
یکی از نمادهای سنتی مراسم عقد یا عروسی ایرانی، سفرهٔ عقد است که در زمان خواندن صیغه یا خطبه محرمیت پهن می‌شود. این سفره با نمادها و آئین‌های خاص خود، فرهنگ باستانی ایران را به نمایش می‌گذارد.