شیعه
شیعه یکی از دو مذهب اصلی دین اسلام است. بر اساس باورهای این مذهب، محمد مصطفی OPENsup (ص) به اطاعت از فرمان خداوند، علی ابن ابی‌طالب(ع) را به جانشینی خود به عنوان امام امت مسلمان برگزیده است. امامت از اصول مذهب شیعه و وجه تمایز آنان با دیگر مذاهب اسلام از جمله مذهب اهل‌سنت است. طبق این اصل، امام را خداوند تعیین و به‌واسطه پیامبر خود به مردم معرفی می‌کند.
| شیعه | ||
|---|---|---|
| [[اصول دین | ||
| عقائد اصلی | توحید - نبوت - معاد - عدل الهی - امامت | |
| سایر عقائد | عصمت - علم غیب - ولایت - مهدویت - غیبت - انتظار - ظهور - رجعت - بداء | |
| فروع دین (احکام عملی) | ||
| احکام عبادی | نماز - روزه - خمس - زکات - حج - جهاد | |
| احکام غیرعبادی | امر به معروف و نهی از منکر - تولی - تبری | |
| منابع اجتهاد | کتاب - سنت - عقل - اجماع | |
| اخلاق | ||
| فضائل | کظم غیظ - سخاوت - توکل | |
| رذائل | كبر - ریا - سخن‌چینی - حسد | |
| منابع | قرآن - نهج البلاغه - صحیفه سجادیه - سایر کتاب‌ها | |
| مسائل چالشی | ||
| جانشینی پیامبر - شفاعت - توسل - تقیه - عزاداری - متعه - عدالت صحابه | ||
| شخصیت‌ها | ||
| امامان شیعه | امام علی(ع) - امام حسن(ع) - امام حسین(ع) - امام سجاد(ع) - امام باقر(ع) - امام صادق(ع) - امام کاظم(ع) - امام رضا(ع) - امام جواد(ع) - امام هادی(ع) - امام عسکری(ع) - امام مهدی(عج) | |
| صحابه | مردان | سلمان - مقداد - ابوذر - عمار |
| زنان | خدیجه - فاطمه(س) - زینب - ام کلثوم - اسماء - ام ایمن - ام‌سلمه | |
| عالمان | ادیبان - اصولیان - شاعران - رجالیان - فقیهان - فیلسوفان - مفسران | |
| زیارتگاه‌ها | ||
| مسجد الحرام - مسجدالنبی - بقیع - مسجد الاقصی - حرم امام علی - مسجد کوفه - حرم امام حسین - حرم کاظمین - حرم عسکریین - حرم امام رضا - حرم فاطمه معصومه - حرم حضرت زینب | ||
| اعیاد مذهبی | ||
| عید فطر - عید قربان - عید غدیر - عید مبعث | ||
| سوگواری‌ها | ||
| سوگواری محرم - دهه محرم - تاسوعا - عاشورا - دهه صفر - اربعین - ایام فاطمیه | ||
| رویدادها | ||
| مباهله - واقعه غدیر - واقعه سقیفه - ماجرای فدک - جنگ جمل - جنگ صفین - جنگ نهروان - واقعه کربلا | ||
| کتاب‌ها | ||
| الاستبصار - الکافی - تهذیب الاحکام - من لایحضره الفقیه - کتاب‌های شیعه | ||
| فرق تشیع | ||
| امامیه - اسماعیلیه - زیدیه - کیسانیه | ||
| }]] | ||
همه شیعیان به‌جز زیدیه، امام را معصوم می‌دانند و باور دارند که آخرین امام، مهدی موعود OPENsup (عج) در دوران غیبت به‌سر می‌برد و روزی برای برقراری عدالت و تشکیل حکومت جهانی، قیام خواهد کرد.
در مذهب شیعه منابع استنباط احکام شرعی همچون مذهب اهل‌سنت عبارت‌اند از: قرآن، سنت، عقل و اجماع. البته شیعیان علاوه‌بر سنت پیامبر اسلام، سنت امامان معصوم یعنی رفتار و گفتارشان را نیز حجت دانسته و آن را مبنای استنباط احکام اسلامی قرار می‌دهند.
امروزه مذهب شیعه سه فرقه اصلی دارد: امامیه، اسماعیلیه و زیدیه. شیعه دوازده‌امامی، بیشتر جمعیت شیعیان را تشکیل می‌دهند. آنان به امامتِ دوازده امام اعتقاد دارند که آخرینشان مهدی موعود (عج) است.
واژه شناسی
واژه شیعه در اصطلاح به آن عده از مسلمانان گفته می‌شود که به خلافت و امامت علی ابن ابی طالب OPENsup (ع) معتقدند، و بر این عقیده اند که امام و جانشین پیامبر اسلام OPENsup (ص) از طریق نص شرعی تعیین می شود، و امامت حضرت علی OPENsup (ع) و دیگر امامان شیعه نیز از طریق نص شرعی ثابت شده است.
واژه شیعه دارای دو معنا است، یکی توافق و هماهنگی دو یا چند نفر بر سر یک موضوع، و دیگری، پیروی کردن فردی یا گروهی، از فرد یا گروهی دیگر؛ ابن منظور در لسان العرب می‌گوید: «الشیعه القوم الذین تجتمعوا علی امر، و کل قوم اجتمعوا علی أمر فهم شیعه، و کل قوم أمرهم واحد یتبع بعضهم رأی بعض هم شیع.»
تعریف
اطلاق شیعه بر دوستان و پیروان علی ابن ابی‌طالب OPENsup (ع) نخست، از طرف پیامبر اسلام OPENsup (ص) صورت گرفته است. این مطلب، در احادیث متعددی که از آن حضرت روایت شده، مطرح شده است.
سیوطی از جابر بن عبدالله انصاری و ابن عباس و علی OPENsup (ع) روایت کرده که حضرت محمد OPENsup (ص)در تفسیر آیه «ان الذین آمنوا و عملوا الصالحات اولئک هم خیر البریّه» اشاره به علی OPENsup (ع) کرده و فرموده‌اند: «تو و شیعیانت» روز قیامت، رستگار خواهید بود.»
شیعه به افرادی می‌گویند که معتقدند بنابر احادیثی که از پیامبر اسلام OPENsup (ص) نقل‌شده، علی ابن ابی‌طالب OPENsup (ع) جانشین بلافصل او است؛ شیخ مفید براین باور است که کلمه «الشیعه» وقتی به همین صورت (با الف ولام) بکار برود فقط بر پیروان علی ابن ابی‌طالب OPENsup (ع) اطلاق می‌شود که معتقد به ولایت و امامت بلافصل وی پس از پیامبر اسلام OPENsup (ص) هستند.
در مقابل اهل‌سنت، می‌گویند پیامبر اسلام OPENsup (ص)، برای خود جانشینشی تعیین نکرده بود و پس از اجماع مسلمانان در سقیفه و بیعت با جناب ابوبکر، او جانشین پیامبر اسلام OPENsup (ص) است.