امام
امامت بر اساس باور شیعیان، رهبر جامعه اسلامی و جانشینی پیامبر اسلام OPENsup (ص) در امور دینی و دنیوی است. این آموزه، از اصول مذهب شیعه و از اختلافات اعتقادی میان شیعه و اهل سنت است.
| شیعه | ||
|---|---|---|
| [[اصول دین | ||
| عقائد اصلی | توحید - نبوت - معاد - عدل الهی - امامت | |
| سایر عقائد | عصمت - علم غیب - ولایت - مهدویت - غیبت - انتظار - ظهور - رجعت - بداء | |
| فروع دین (احکام عملی) | ||
| احکام عبادی | نماز - روزه - خمس - زکات - حج - جهاد | |
| احکام غیرعبادی | امر به معروف و نهی از منکر - تولی - تبری | |
| منابع اجتهاد | کتاب - سنت - عقل - اجماع | |
| اخلاق | ||
| فضائل | کظم غیظ - سخاوت - توکل | |
| رذائل | كبر - ریا - سخن‌چینی - حسد | |
| منابع | قرآن - نهج البلاغه - صحیفه سجادیه - سایر کتاب‌ها | |
| مسائل چالشی | ||
| جانشینی پیامبر - شفاعت - توسل - تقیه - عزاداری - متعه - عدالت صحابه | ||
| شخصیت‌ها | ||
| امامان شیعه | امام علی(ع) - امام حسن(ع) - امام حسین(ع) - امام سجاد(ع) - امام باقر(ع) - امام صادق(ع) - امام کاظم(ع) - امام رضا(ع) - امام جواد(ع) - امام هادی(ع) - امام عسکری(ع) - امام مهدی(عج) | |
| صحابه | مردان | سلمان - مقداد - ابوذر - عمار |
| زنان | خدیجه - فاطمه(س) - زینب - ام کلثوم - اسماء - ام ایمن - ام‌سلمه | |
| عالمان | ادیبان - اصولیان - شاعران - رجالیان - فقیهان - فیلسوفان - مفسران | |
| زیارتگاه‌ها | ||
| مسجد الحرام - مسجدالنبی - بقیع - مسجد الاقصی - حرم امام علی - مسجد کوفه - حرم امام حسین - حرم کاظمین - حرم عسکریین - حرم امام رضا - حرم فاطمه معصومه - حرم حضرت زینب | ||
| اعیاد مذهبی | ||
| عید فطر - عید قربان - عید غدیر - عید مبعث | ||
| سوگواری‌ها | ||
| سوگواری محرم - دهه محرم - تاسوعا - عاشورا - دهه صفر - اربعین - ایام فاطمیه | ||
| رویدادها | ||
| مباهله - واقعه غدیر - واقعه سقیفه - ماجرای فدک - جنگ جمل - جنگ صفین - جنگ نهروان - واقعه کربلا | ||
| کتاب‌ها | ||
| الاستبصار - الکافی - تهذیب الاحکام - من لایحضره الفقیه - کتاب‌های شیعه | ||
| فرق تشیع | ||
| امامیه - اسماعیلیه - زیدیه - کیسانیه | ||
| }]] | ||
اهمیت مسئله امامت نزد شیعیان باعث شده که آنان امامیه بنامند. بنابر آموزه‌های شیعه، پیامبر اسلام OPENsup (ص) از ابتدای دوران پیامبری خود به معرفی خلیفه خویش و امام مسلمانان پس از وفات خود، اهتمام جدی داشت. اقدامات آن حضرت در این مسیر، از نخستین دعوت علنی، با معرفی علی ابن ابی‌طالب OPENsup (ع) به عنوان خلیفه و جانشینِ بعد از خود آغاز شد و تا آخرین روزهای زندگانی او، در راه بازگشت از حجة الوداع در ۱۸ ذی‌الحجه در غدیر خم و همچنین لحظات آخر عمرشان که دوات و قلمی درخواست کردند ادامه یافت.
اهل سنت نیز ضرورت وجود امام و لزوم تبعیت از دستوراتش را می‌پذیرند، ولی معتقدند انتخاب امام به دست مردم است و پیامبر اسلام OPENsup (ص) کسی را به‌عنوان خلیفه بعد از خویش معرفی نکرده است.
از نظر شیعیان اثناعشری، امامان همه معصوم و دوازده نفراند. اولین آنان علی ابن ابی‌طالب OPENsup (ع) و آخرین‌شان، امام مهدی OPENsup (عج) است. بعد از اولین امام، حسن ابن علی المجتبی OPENsup (ع) و سپس برادرش حسین ابن علی OPENsup (ع) و بعد از او، نُه نفر از فرزندانش این مقام را برعهده دارند.
فلسفه وجودی امام، حفظ دین اسلام، تبیین صحیح معارف دینی و هدایت انسان‌هاست؛ ازاین‌رو لازم است امام برای انجام بهتر وظایف خویش، دارای عصمت، علم لدنّی و خدادادی و ولایت از جانب خداوند باشد.
مفهوم‌شناسی
امامت به‌معنای پیشوایی و رهبری است. در زبان عربی، کلمه امام، به‌معنای فرد یا چیزی است که به او اقتدا می‌شود؛ ازاین‌رو، برای امام مصادیقی مانند قرآن کریم، پیامبر اسلام OPENsup (ص)، جانشین پیامبر، امام در نماز جماعت، فرمانده سپاه، راهنمای مسافران، ساربان شتران و دانشمندی که از او پیروی می‌شود، بیان شده است.
امامان شیعه
نام و خصوصیات امامان دوازده‌گانه شیعه در احادیثی که از پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم)روایت شده، بیان گردیده است آنان عبارتند از:
- علی ابن ابی‌طالب OPENsup (ع) (امام علی)
- حسن ابن علی المجتبی OPENsup (ع) (امام حسن مجتبی)
- حسین ابن علی OPENsup (ع) (امام حسین)
- علی ابن حسین OPENsup (ع) (امام سجاد)
- محمد ابن علی OPENsup (ع) (امام باقر)
- جعفر ابن محمد OPENsup (ع) (امام صادق)
- موسی ابن جعفر OPENsup (ع) (امام کاظم)
- علی ابن موسی OPENsup (ع) (امام رضا)
- محمد ابن علی الجواد OPENsup (ع) (امام جواد)
- علی ابن محمد OPENsup (ع) (امام هادی)
- حسن ابن علی العسکری OPENsup (ع) (امام حسن عسکری)
- حجت ابن الحسن OPENsup (ع) (مهدی موعود)