مختارنامه (مجموعه تلویزیونی)

مختارنامه یک مجموعهٔ تلویزیونی ایرانی است که به زندگی و قیام مختار ثقفی (ابواسحاق) پرداخته است. این سریال توسط داوود میرباقری کارگردانی شده و در ۴۰ قسمت ۶۰ دقیقه‌ای از شبکهٔ اول سیما پخش شده است. پخش این سریال در تاریخ ۹ مهر ۱۳۸۹ آغاز شد و تا ۱۳۹۰ ادامه داشت. پوستر سریال مختارنامه

داستان سریال مختارنامه

داستان سریال از زخمی‌شدن حسن بن علی و رفتن او به مدائن، جایی که سعد بن مسعود ثقفی، عموی مختار، حاکم است، آغاز می‌شود. مختار به دستور عمویش برای محافظت از حسن فراخوانده می‌شود. پس از مسموم و کشته شدن حسن بن علی توسط همسرش جعده، داستان به وقایع سال ۶۰ هجری و مرگ معاویه و حکومت یزید می‌پردازد و در نهایت به قیام مختار پس از حادثهٔ عاشورا می‌رسد. مختار با متحدکردن شیعیان با شعار «یا لثارات الحسین» به خون‌خواهی حسین بن علی و کشته‌شدگان کربلا قیام می‌کند.

مکان‌های فیلم‌برداری مختارنامه

فیلم‌برداری سریال مختارنامه از فروردین‌ماه ۱۳۸۳ آغاز شد و در تیرماه ۱۳۸۸ به پایان رسید. این سریال در مکان‌های مختلفی از جمله تهران، قزوین، تاکستان، ورامین، آبادان، شوشتر، شهریار، آران و بیدگل، اسلامشهر، زاویه، کویر سفیدشهر و شاهرود فیلم‌برداری شده است. سکانس‌های عاشورای این سریال در بیابان‌های روستای طرود، در نزدیکی شهرستان شاهرود فیلم‌برداری شده است.

شخصیت‌های اصلی و بازیگران مختارنامه

• مختار ثقفی (فریبرز عرب‌نیا): شخصیت اصلی سریال که پس از حادثهٔ عاشورا به خون‌خواهی حسین بن علی برمی‌خیزد.
• عمره (فریبا کوثری): همسر اول مختار که طرفدار آل علی است.
• ام‌ثابت (نسرین مقانلو): همسر دوم مختار که دیدگاه‌های سیاسی متفاوتی دارد.
• حسن بن علی: امام حسن که در ابتدا داستان سریال با مسموم شدن توسط همسرش جعده کشته می‌شود.
• عبیدالله‌بن زیاد (فرهاد اصلانی): حاکم کوفه و یکی از دشمنان اصلی مختار.
• شمر (محمد فیلی): یکی از دشمنان اصلی مختار که در نهایت توسط کیسان ابو عمره کشته می‌شود.
• حرمله: از دشمنان مختار که در دوئل با مختار کشته می‌شود.
• عبدالله بن زبیر (رضا کیانیان): رقیب مختار که در مکه ادعای خلافت می‌کند.
• ابراهیم‌بن مالک اشتر (حسن میرباقری): یکی از یاران نزدیک مختار که در قیام به او می‌پیوندد.

بخش‌های مهم سریال مختارنامه

• قیام توابین: یکی از بخش‌های مهم سریال که به قیام توابین پس از حادثهٔ عاشورا می‌پردازد.
• جنگ‌های بزرگ: سریال شامل پنج جنگ بزرگ است که یکی از آن‌ها جنگ عین‌الورده بین توابین و سپاه شام است.
• سکانس‌های عاشورا: این سکانس‌ها به صورت فلاش‌بک و رؤیاهای مختار نشان داده می‌شوند و به وقایع کربلا می‌پردازند.

تغییرات در پایان‌بندی سریال مختارنامه

فیلم‌نامه اولیه سریال با سکانسی که مختار جانانه می‌جنگد و شهید می‌شود، به پایان می‌رسید. اما به مرور زمان این پایان‌بندی تغییر کرد و سکانسی اضافه شد که امید به مخاطبان بدهد. این سکانس شامل ملاقات ابراهیم اشتر با پسرعموی مختار است.

بازیگران مختارنامه

صداپیشگان

سرپرستی گویندگان این سریال را حمیدرضا آشتیانی‌پور بر عهده داشته است و برخی صداپیشگان این سریال به شرح زیر است:

طبق عقیده بسیاری از مخاطبان فیلم و کارشناسان مشکل بزرگ این فیلم صدای بازیگر نقش مختارثقفی فریبرز عرب نیا بود صدای او بسیار ضعیف و در حد نقش نبود و صدای او باید دوبله می‌شد و این در جذابیت فیلم مؤثر بود.

قسمت‌های مختارنامه

بودجه مختارنامه

بودجهٔ ساخت مجموعهٔ مختارنامه ابتدا ۲ میلیارد تومان برآورد شده بود، اما در نهایت با بودجهٔ ۲۴ میلیارد تومانی به پایان رسید. داوود میرباقری در همایش «قیام تا قیام» بودجهٔ ساخت مجموعه را ۲۰ میلیارد تومان اعلام کرد.

حواشی پخش و حذفیات

برخی صحنه‌های خشونت‌آمیز مانند نمایش سرهای بریدهٔ قاتلان حسین بن علی در بازپخش تلویزیونی سریال مختارنامه حذف شدند. همچنین، بیشتر صحنه‌های مربوط به عباس بن علی و جنگ و کشته شدن وی نیز از این مجموعه حذف شد. این صحنه‌ها بعداً به شکل غیررسمی در شبکه‌های اجتماعی درز پیدا کرد و دست به دست شد.

عوامل مختارنامه

• کارگردان: داود میرباقری
• تهیه‌کننده: محمود فلاح
• برنامه‌ریز: مسعود میمی
• طراح و اجراگر صحنه‌های جنگ: محمود اردلان
• گویندگان: حمیدرضا آشتیانی‌پور (سرپرست)، پرویز بهرام (راوی)، علی همت مومیوند، ژرژ پطرسی، اکبر منانی، بیژن علیمحمدی، امیر حکیمی، حسین عرفانی، ایرج رضایی، تورج مهرزادیان، منوچهر زنده‌دل، مریم شیرزاد، شوکت حجت
• تعداد بازیگران: ۱۱۰ بازیگر اصلی و ۴۰۰ بازیگر فرعی
• طراح چهره‌پردازی: مسعود ولدبیگی
• طراح جلوه‌های ویژه گریم: عبدالله اسکندری
• طراح صحنه، لباس و جلوه‌های ویژه: محسن شاه‌ابراهیمی
• آهنگ‌ساز: امیر توسلی (تیتراژ ابتدایی با خوانندگی اکبر سلطانعلی و تیتراژ پایانی با لالایی صدیقه بحرانی)
• سازندهٔ قطعات موسیقی متن: بهزاد عبدی

جلوه‌های ویژه دیداری

در زمان شروع تصویربرداری این مجموعه در سال ۱۳۸۳، فناوری جلوه‌های ویژه کنونی در ایران وجود نداشت. بسیاری از سکانس‌ها نظیر کابوس‌های مختار و تعقیب توسط موجودات برزخی ابتدا به شکل میدانی ساخته شدند. پس از اتمام فیلم‌برداری در سال ۱۳۸۸، تیم جلوه‌های ویژه بصری به پروژه اضافه شد و بسیاری از سکانس‌ها مجدداً به شکل رایانه‌ای تولید شدند. امیر و کامران سحرخیز مسئول جلوه‌های ویژه بصری این مجموعه بودند و بیش از ۲۰۰ پلان مختارنامه از جلوه‌های ویژه بهره‌مند شدند. ساخت تیتراژ مجموعه نیز بر عهدهٔ همین تیم بوده است.