درخواست اصلاح

دی ان ای

از دانشنامه ویکیدا
(تغییرمسیر از DNA)

دی ان ای یا DNA یا داکسی نوکلئیک اسید ماده وراثتی همه موجودات زنده از جمله انسان و گیاهان و حیوانات و... است. با مطالعه ساختار DNA می‌توان چگونگی فعالیت ژن‌ها را به‌عنوان واحدهای اطلاعات بیولوژیکی و واحدهای توارث درک کرد. رویکرد مولکولی، به برقراري يک رابطة منطقي گام‌به‌گام از ساختار DNA تا فرآیند آزاد سازی اطلاعات بیولوژیکی در سلول کمک مي‌کند و همچنین بهترین نقطه آغاز برای پژوهش درباره چگونگی انتقال مولکول DNA به نتاج و درک چگونگی تغییرات آن طی زمان (تکامل) است.

اجزای تشکیل دهنده دی ان ای
اجزای تشکیل دهنده دی ان ای

اگر کل DNA های سلول های انسان به فرم خطی درآید، طول آن 5*1010 کيلومتر مي‌شود، طولي که معادل با 10 برابر فاصله زمین تا خورشید است، پیچ خوردگی ها و فشرده سازی‌های بسیار قوی در فضای هسته سلول جمع می‌شود.

ساختار DNA

uDNA (داکسی ریبونوکلئیک اسید) پلیمری از مونومرها است. بسیاری از مولکول‌های بیولوژیکی از جمله  DNA، پروتئین‌، پلی‌ساکارید و لیپیدها پلیمری از یک یا چند نوع مونومر هستند. نوع مونومر DNA، نوکلئوتید است که با اتصال به یکدیگر زنجیره‌اي پلی‌نوکلئوتید تشکیل می‌دهند (به طول صدها، هزاران و حتی میلیون‌ها نوکلئوتید).

بازهای DNA با یکدیگر جفت می‌شود. یعنی به منظور تشکیل واحدهایی به نام جفت باز، A با T و C  با G با هم جفت می‌شوند. همچنین هر باز به یک مولکول قند و یک مولکول فسفات متصل می‌شود. در مجموع، یک باز، قند و فسفات را نوکلئوتید می‌نامیم. نوکلئوتید‌ها به صورت دو رشته بلند آرایش پیدا می‌کنند که یک مارپیچ  به نام دابل هلیکس [مارپیچ دوتایی] می‌سازند. ساختار دابل هلیکس تا حدی شبیه نردبانی که جفت بازها پله‌های نردبان و مولکول‌های قند و فسفات ستون‌های عمودی آن را شکل می‌دهند.[۱]

تفاوت ها و شباهت های DNA و RNA

تفاوت‌ها:

  • DNA در ذخیره و RNA در انتقال اطلاعات وراثتی و در ساختار ریبوزوم (رناتن) نقش دارد.
  • مولکول DNA دو رشته‌ای در هم تنیده اما مولکول RNA تک‌رشته‌ای است.
  • در DNA باز آلی یوراسیل و در RNA باز آلی تیمین شرکت ندارد (U در DNA و T در RNA).
  • قند پنج‌کربنه در DNA دئوکسی ریبوز و در RNA ریبوز است.
  • DNA برعکس RNA از هستهٔ سلول خارج نمی‌شود.
  • RNA بدون ژن می‌باشد. پیوند فسفودی‌استر

شباهت‌ها:

  • هر دو پلیمر هستند و از نوکلئوتید تشکیل شده‌اند.
  • در هر دو نوکلئوتیدهای مقابل با پیوند هیدروژنی و نوکلئوتیدهای کناری با پیوند فسفو دی‌استر به هم متصل می‌شوند (گاهی نوکلئوتیدهای دو بخش متفاوت از یک رشته آران‌ای، به هم متصل می‌شوند).
  • نوکلئوتیدهای آزاد (واحدهای سازنده آزاد) هر دو مولکول پیش از اتصال سهفسفات بوده و با اتصال به رشته پلی‌نوکلئوتیدی تک‌فسفاته می‌شنود.

منابع

  1. <DNA چیست؟>، برداشت شده در 15 فروردین 1402